Kentsel Dönüşümde Mimari Süreç Nasıl İlerler?

Adım Adım Kentsel Dönüşüm Rehberi

Türkiye’de kentsel dönüşüm, yalnızca eski binaların yıkılıp yenilerinin yapılması anlamına gelmez. Asıl mesele; güvenli, sağlıklı, estetik ve yaşanabilir yapılar üretmektir. Bu hedefe ulaşmanın yolu ise doğru kurgulanmış bir mimari süreçten geçer.

Peki kentsel dönüşümde mimari süreç nasıl işler?
Hangi aşamalar takip edilir?
Hak sahiplerini ve yapı güvenliğini ilgilendiren kritik noktalar nelerdir?

Bu yazıda, kentsel dönüşümün mimari boyutunu ilk adımdan anahtar teslimine kadar detaylı şekilde ele alıyoruz.

Kentsel Dönüşüm Nedir? Mimari Süreç Neden Önemlidir?

Kentsel dönüşüm;

• Deprem riski taşıyan
• Ekonomik ömrünü tamamlamış
• Fiziksel ve sosyal açıdan yetersiz

yapıların, güncel yönetmeliklere uygun şekilde yenilenmesini amaçlar.

Bu süreçte mimari tasarım:

• Yapının güvenliğini
• Kullanım konforunu
• Estetik değerini
• Arsa verimliliğini

doğrudan etkiler.

Yanlış kurgulanmış bir mimari süreç, tüm dönüşümün başarısız olmasına neden olabilir.

Kentsel Dönüşümde Mimari Süreç Aşamaları

1. Mevcut Yapının Analizi ve Ön Değerlendirme

Sürecin ilk adımı, mevcut yapının detaylı şekilde incelenmesidir.

Bu aşamada:

• Yapının yaşı
• Taşıyıcı sistem durumu
• Deprem performansı
• Arsa özellikleri
• İmar durumu

değerlendirilir.

Amaç; yıkım ve yeniden yapım mı, yoksa güçlendirme mi gerektiğine karar vermektir.

2. Riskli Yapı Tespiti ve Resmî Süreç

Kentsel dönüşüm sürecinin resmen başlaması için:

• Yetkili kurumlar tarafından riskli yapı tespiti yapılır
• Rapor hazırlanır
• Hak sahiplerine tebliğ edilir

Bu aşama tamamlanmadan mimari projelendirme süreci ilerlemez.

3. Arsa ve İmar Analizi (Mimarinin Temel Taşı)

Mimar, tasarıma başlamadan önce arsayı detaylı şekilde analiz eder.

Bu analizde:

• Arsanın metrekaresi
• İmar durumu
• Emsal (KAKS)
• Yükseklik sınırları
• Çekme mesafeleri
• Otopark ve yeşil alan zorunlulukları

dikkate alınır.

Doğru imar analizi yapılmadan hazırlanan projeler, ruhsat aşamasında ciddi sorunlar yaşar.

4. Konsept Tasarım ve Ön Proje Aşaması

Bu aşama, mimari sürecin en yaratıcı ama en kritik kısmıdır.

Konsept tasarımda:

• Kat planları oluşturulur
• Daire tipleri belirlenir
• Ortak alanlar planlanır
• Cephe tasarımına karar verilir

Aynı zamanda:

• Hak sahiplerinin beklentileri
• Metrekare dağılımları
• Daire paylaşım modeli

netleştirilir.

İyi bir ön proje, sonraki tüm sürecin sorunsuz ilerlemesini sağlar.

5. Hak Sahipleriyle Uzlaşma ve Revizyonlar

Kentsel dönüşüm projelerinde mimari tasarım:
sadece teknik değil, sosyal bir süreçtir.

Bu aşamada:

• Hak sahipleri projeyi inceler
• Talepler ve itirazlar değerlendirilir
• Gerekli revizyonlar yapılır

Amaç:

• Maksimum uzlaşma
• Minimum hukuki risk
• Adil paylaşım

sağlamaktır.

Uygulama Projeleri ve Ruhsat Süreci

6. Uygulama Projelerinin Hazırlanması

Onaylanan ön proje sonrası:

• Mimari uygulama projeleri
• Statik projeler
• Elektrik ve mekanik projeler

hazırlanır.

Bu projeler:

• Güncel deprem yönetmeliğine
• İmar mevzuatına
• Yangın ve erişilebilirlik yönetmeliklerine

tam uyumlu olmalıdır.

7. Ruhsat Alımı ve Yasal Onaylar

Hazırlanan projeler belediyeye sunulur.

Bu aşamada:

• Proje kontrolleri yapılır
• Gerekirse düzeltmeler istenir
• Yapı ruhsatı alınır

Ruhsat alındıktan sonra artık inşaat süreci resmen başlar.

İnşaat Sürecinde Mimarın Rolü

8. Şantiye Süreci ve Mimari Kontroller

Mimarın görevi ruhsatla bitmez.

İnşaat sürecinde:

• Projeye uygunluk denetlenir
• Detay çözümleri sahada kontrol edilir
• Malzeme ve uygulama kalitesi izlenir
• Cephe ve ortak alanlar yönetilir

Bu süreç, yapının tasarlandığı gibi hayata geçmesini sağlar.

Kentsel Dönüşümde Mimari Süreçte Sık Yapılan Hatalar

❌ İmar analizi yapılmadan proje çizmek

❌ Hak sahiplerini sürece dahil etmemek

❌ Sadece metrekare odaklı tasarım yapmak

❌ Deprem ve sürdürülebilirlik kriterlerini ihmal etmek

❌ Ruhsat sürecini hafife almak

Bu hatalar, projeyi hem maddi hem hukuki açıdan riske sokar.

İyi Bir Kentsel Dönüşüm Projesi Nasıl Olmalı?

Başarılı bir mimari süreç:

• Depreme dayanıklı
• Sürdürülebilir
• Estetik
• Kullanıcı odaklı
• Yasalara tam uyumlu

olmalıdır.

Kentsel dönüşüm, sadece bina yenilemek değil; yaşam kalitesini yükseltmektir.

Kentsel Dönüşümde Mimari Süreç Bir Yol Haritasıdır

Kentsel dönüşümde mimari süreç:

• Doğru planlandığında güvenli yapılar üretir
• Yanlış yönetildiğinde büyük kayıplara yol açar

Bu nedenle süreç:

• Deneyimli mimarlar
• Güçlü mühendislik altyapısı
• Şeffaf iletişim
• Profesyonel koordinasyon

ile yürütülmelidir.